Eerste geval van Newcastle disease op kalkoenenbedrijf in Duitsland

Op het getroffen bedrijf waren eerder verhoogde uitvalcijfers en duidelijke ziekteverschijnselen zichtbaar. De bedrijfsdierenarts stelde daarop een verdenking van NCD. Officiële monsters werden vervolgens onderzocht door het Friedrich-Loeffler-Institut. Zij bevestigden dat het hier inderdaad ging om een geval van Newcastle disease.

De vondst zorgt voor grote bezorgdheid binnen de pluimveesector, die deze winter al zwaar werd getroffen door vogelgriep. In Duitsland is vaccinatie tegen Newcastle Disease al jaren verplicht voor alle pluimveehouders, inclusief hobbyhouders.

Ook het getroffen kalkoenbedrijf heeft de dieren correct gevaccineerd. Toch bleek de basisimmunisatie van de jonge dieren nog niet volledig voltooid, waardoor ze vatbaar bleven voor infectie. Hoe het virus precies het bedrijf heeft kunnen bereiken, is op dit moment niet bekend.

De autoriteiten in het district Oder-Spree bereiden de invoering van beperkende maatregelen voor. Rond het bedrijf komt een beschermingszone met een straal van minimaal drie kilometer. Daarnaast wordt een bewakingszone van minstens tien kilometer ingesteld. Deze maatregelen zijn vergelijkbaar met die bij uitbraken van vogelgriep en hebben tot doel verdere verspreiding van het virus te voorkomen.

Dreiging vogelgriep en terugkerende trekvogels

Extra waakzaamheid is gepast in verband met de dreiging van vogelgriep en terugkerende trekvogels. Deze uitbraak komt op een moment dat de Duitse pluimveehouderij al zwaar wordt belast door de verspreiding van vogelgriep. Het risico op besmetting door wilde vogels neemt nu toe omdat trekvogels in grote aantallen terugkeren naar Europa.

Omdat NCD vergelijkbare transmissieroutes kent als vogelgriep, roepen Duitse dierenartsen op tot maximale zorgvuldigheid op gebied van bioveiligheid, hygiëneprotocollen en vaccinatie. In andere Europese landen, met name Polen, zijn de afgelopen maanden meerdere NCD-uitbraken gemeld.

Duitsland bleef tot nu toe gespaard dankzij het verplichte vaccinatieprogramma. De huidige vondst is de eerste officiële bevestiging in meer dan twintig jaar en wordt door de autoriteiten zeer serieus genomen.

Situatie in Nederland

In Nederland is er sinds mei 2025 geen uitbraak van de besmettelijke virusziekte geconstateerd. De besmetting was toen bij een duivenhouderij in Oldenzaal, Overijssel. Alle vogelsoorten kunnen virusdragers zijn, het virus verspreiden en ziek worden. In Europa is NCD aangemerkt als een categorie A-ziekte, dat wil zeggen dat het een bestrijdingsplichtige ziekte is en elke verdenking gemeld dient te worden bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

In Nederland is het voor commerciële pluimveehouders, met uitzondering van eenden, verplicht om te vaccineren. Volgens de GezondheidsDienst (GD) is de kans op infectie bij bepaalde vogelsoorten groter. Zo zijn kippen en fazanten het meest gevoelig, gevolgd door kalkoenen.

Zij wijzen ook op de 'duivenvariant' van het virus, deze kan overgaan op kippen. Dit type virus is weinig ziekmakend maar er bestaat wel de mogelijkheid, na diverse passages in de kip, dat het virus zich aan weet te passen en de pathogeniteit voor deze dieren toeneemt.