‘Stikstofprobleem is grensoverschrijdend: buurlanden hebben elkaar nodig’

Dit blijkt uit het tweede voortgangsrapport over de stikstofaanpak van de Vlaamse overheid, uitgevoerd door de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO). Zij berekende dat 80 procent van de stikstofoxiden verder dan 80 kilometer van de bron neerslaat. Voor een ammoniakpluim is dit 50 procent. Voor afstanden verder dan 20 kilometer gaat het om 89 procent van de stikstofoxiden en 70 procent van de ammoniak. Ammoniak slaat dus dichter neer bij de bron.

Waar in 2015 de verdeling van de totale stikstofdepositie in Vlaamse Natura 2000-gebieden nog 57 procent ammoniak en 43 procent stikstofoxiden was, verschoof die in 2023 naar 64 procent ammoniak en 36 procent stikstofoxiden. De uitstoot van stikstofoxiden is tussen 2015 en 2023 sneller gedaald dan die van ammoniak, constateren de onderzoekers.

55 procent eigen ammoniakemissie

Van de ammoniak die in Vlaamse natuurgebieden neerslaat, komt 42 procent van buiten Vlaanderen. Dit percentage bleef gedurende de periode 2015-2023 relatief constant, schrijven de onderzoekers. De bijdrage van Vlaamse emissiebronnen weegt met 55 procent wel nog steeds het zwaarst.

76 procent van de depositie van stikstofoxiden komt van buiten Vlaanderen. Nederland is verantwoordelijk voor ongeveer een vijfde van die buitenlandse bronnen. Het aandeel van buitenlandse bronnen op de hele stikstofdepositie in de Belgische deelstaat is 54,4 procent.

Daarvan zou 36,3 procent uit de landbouw komen, 5,8 procent uit de transportsector, 2,2 procent uit de energie/industrie en 1,3 procent uit de categorie ‘overig’. ‘Gelukkig zitten ook onze buurlanden niet stil en wordt ook daar de uitstoot teruggedrongen’, meldt de Vlaamse overheid.

Depositie vanuit Nederland

Als het om stikstofoxiden gaat, blijkt dat ongeveer een vijfde van de buitenlandse bronnen zich in Nederland bevindt. Het resterende deel wordt niet nader gespecificeerd. Ook is de herkomst van het aandeel van 42 procent aan ammoniakdepositie niet verder uitgespit.

De onderzoekers zetten een kanttekening bij deze cijfers: uit de recentste import-exportbalans van 2022 blijkt dat Vlaanderen bijna dubbel zoveel ‘vermestende depositie’ (neerslag van stikstofoxiden en ammoniak) exporteert dan importeert. Daarmee heeft een Vlaams stikstofbeleid niet alleen impact op de eigen doelstellingen, maar ook op die van de buurlanden.

Dit blijkt uit het tweede voortgangsrapport over de stikstofaanpak van de Vlaamse overheid, uitgevoerd door de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO). Zij berekende dat 80 procent van de stikstofoxiden verder dan 80 kilometer van de bron neerslaat. Voor een ammoniakpluim is dit 50 procent. Voor afstanden verder dan 20 kilometer gaat het om 89 procent van de stikstofoxiden en 70 procent van de ammoniak. Ammoniak slaat dus dichter neer bij de bron.

Waar in 2015 de verdeling van de totale stikstofdepositie in Vlaamse Natura 2000-gebieden nog 57 procent ammoniak en 43 procent stikstofoxiden was, verschoof die in 2023 naar 64 procent ammoniak en 36 procent stikstofoxiden. De uitstoot van stikstofoxiden is tussen 2015 en 2023 sneller gedaald dan die van ammoniak, constateren de onderzoekers.

55 procent eigen ammoniakemissie

Van de ammoniak die in Vlaamse natuurgebieden neerslaat, komt 42 procent van buiten Vlaanderen. Dit percentage bleef gedurende de periode 2015-2023 relatief constant, schrijven de onderzoekers. De bijdrage van Vlaamse emissiebronnen weegt met 55 procent wel nog steeds het zwaarst.

76 procent van de depositie van stikstofoxiden komt van buiten Vlaanderen. Nederland is verantwoordelijk voor ongeveer een vijfde van die buitenlandse bronnen. Het aandeel van buitenlandse bronnen op de hele stikstofdepositie in de Belgische deelstaat is 54,4 procent.

Daarvan zou 36,3 procent uit de landbouw komen, 5,8 procent uit de transportsector, 2,2 procent uit de energie/industrie en 1,3 procent uit de categorie 'overig'. 'Gelukkig zitten ook onze buurlanden niet stil en wordt ook daar de uitstoot teruggedrongen', meldt de Vlaamse overheid.

Depositie vanuit Nederland

Als het om stikstofoxiden gaat, blijkt dat ongeveer een vijfde van de buitenlandse bronnen zich in Nederland bevindt. Het resterende deel wordt niet nader gespecificeerd. Ook is de herkomst van het aandeel van 42 procent aan ammoniakdepositie niet verder uitgespit.

De onderzoekers zetten een kanttekening bij deze cijfers: uit de recentste import-exportbalans van 2022 blijkt dat Vlaanderen bijna dubbel zoveel 'vermestende depositie' (neerslag van stikstofoxiden en ammoniak) exporteert dan importeert. Daarmee heeft een Vlaams stikstofbeleid niet alleen impact op de eigen doelstellingen, maar ook op die van de buurlanden.