Noordelijke tuinbouw krijgt eigen gezicht met Greenport Noord

Nu er een eigen club bestaat, kunnen interessante sprekers ook eens naar het noorden worden gehaald. Ruim zestig genodigden kwamen af op het congres, dat was gevuld met twee sprekers en een workshopprogramma met keuze uit vijf actuele en praktische onderwerpen. Dit betrof: arbeid en sociale innovatie, weerbare teelt & microbiologie, communicatie & omgeving, huisvesting internationale medewerkers en energie & energiehubs.

Met de inleiders Simon Rozendaal (schrijver en wetenschapsjournalist van Elsevier) en Merijn Zeeman (voetbalclub AZ en wielerploeg Jumbo-Visma) had de organisatie inspirerende sprekers van nationale bekendheid in huis gehaald. Rozendaal staat bekend om zijn nuancering van het milieuactivisme en gifangst in Nederland.

Krankzinnig nauwkeurig

Met zijn boek 'De meetrevolutie' weerspreekt Rozendaal alarmisme over milieuvervuiling. 'Door het krankzinnig nauwkeurige meten zien we overal spoken. Er is een enorme chemofobie ontstaan in Nederland. Maar de water- en luchtkwaliteit zijn beter dan decennia geleden en voedsel is nog nooit zo schoon geweest. Toch was er nog nooit zoveel angst', stelt hij. Ook het stikstofprobleem noemt de journalist zwaar overschat.

Merijn Zeeman ging in op het succes van het wielerteam Jumbo-Visma en wat daaraan voorafging. Bij zijn aantreden was de sfeer en onderlinge communicatie slecht. Door met iedereen te praten, afspraken te maken en een visiedocument te maken, groeide het besef bij alle medewerkers: ik ben het team. Door een andere houding en een heldere missie kwamen de successen.

Een thema dat waarschijnlijk geen teler of boer in Nederland koud laat, is de publieke opinie over de agrarische sector. Hoe ga je om met zorgen en kritiek vanuit de omgeving? Wat kun je daar als teler of als groep tegenoverstellen?

In de workshop 'Van gifalarm naar een genuanceerd gesprek' deelde lelieteler Gert Veninga zijn praktijkervaringen. Rozendaal leidde het verhaal van Veninga in. 'Elke sector moet goed luisteren naar de samenleving, want als je de maatschappij tegen je krijgt, is het over en sluiten.' Uit zijn relaas blijkt dat dit niet makkelijk is.

Perceptie van burger

Rozendaal: 'Er is met 40 procent in vijftien jaar sprake van een spectaculaire daling van het pesticidengebruik. Ondertussen zijn de middelen ook minder giftig. Een waanzinnige vergroening dus. Maar de perceptie van de burger groeit niet mee. De sector wordt negatief geframed en zelfs bekende Nederlanders doen daaraan mee. Hoe ga je daarmee om als sector?'

De lelieteelt ligt al jaren onder een vergrootglas in Drenthe. Dit is mede de aanzet tot het project Duurzame Bollenteelt Drenthe. De doelen zijn verduurzaming en de dialoog met critici. Veninga: 'Dat laatste is niet gelukt, het eerste wel. Onder druk van media en actiegroepen zijn we tot een duurzamere teelt gekomen. We willen een nieuwe lelie telen, die qua milieu-impact vergelijkbaar is met andere gewassen. Zo is De Drentse Lelie ontstaan.'

Bij dit initiatief zijn alle Drentse lelietelers aangesloten, die de helft aan gewasbeschermingsmiddelen van het landelijk gemiddelde gebruiken. 'We kunnen nu een positief verhaal vertellen. Zorg dat je het publiek afleidt van die framing. Ga weg bij die middelendiscussie en plaats er een eigen verhaal tegenover met een bredere, positieve boodschap', sluit Veninga af.

'Het noorden vindt aansluiting bij de rest van het land'

Waar staat Greenport Noord nu?

'De noordelijke drie provincies zijn bestuurlijk aangehaakt. Verder hebben we ook Overijssel en Flevoland in beeld, want Greenport Noord betreft uiteindelijk vijf provincies. Maar eerst willen we helemaal rond zijn met Friesland, Groningen en Drenthe, ook financieel. We hebben ondersteuning aangevraagd, maar de te volgen procedures zijn lang. Een budget vanuit de overheid is hard nodig om echt stappen te kunnen zetten.'

Is de tuinbouwsector bij de provincies in beeld?

'Veel meer dan voor 2022. Toch moeten we ons belang telkens weer uitleggen aan ambtenaren. Het kost veel tijd om het tuinbouwbelang geborgd te krijgen. Tuinbouw is nog geen vanzelfsprekendheid in het noorden. Met zoveel mogelijk belanghebbenden vertellen waarom je er bent, dat werkt het beste.'

Wat moeten provincies nog snappen?

'Dat we een netwerkorganisatie zijn. Die is nodig om mensen met elkaar in gesprek te brengen, waardoor kennis en ervaringen worden gedeeld en innovatie kan versnellen. Je hebt een netwerk nodig om slimme dingen te doen. Dan gaat de zogenoemde 'triple helix' van de tuinbouw goed werken.'

Wat is al bereikt?

'Dat we als regio heel goed zijn aangesloten bij het sectorale netwerk van tuinbouwbelangenorganisaties. Ook dat was een van onze doelen. Voorheen hadden we niets, geen spreekbuis, en werden we als regio matig gezien bij sectororganisaties. Dat gaat nu goed. Als er eenmaal budget voor is, zou er per provincie een bestuurder en programmamanager moeten komen. Iemand die de lijnen met alle stakeholders kan leggen en vasthouden.'

Wat doen jullie naast dit congres?

'Meepraten met Greenports Nederland over visieontwikkeling op verschillende thema's en we organiseren geregeld kennissessies, gericht op een specifieke tuinbouwsector. Dat deze Greenport verspreid is over vijf provincies en alle takken van tuinbouw maakt het overigens niet eenvoudig.'