'De neuzen dezelfde kant op voor duurzame gewasbescherming'

Column Politiek Bart Millenaar 17 feb 2026 om 11:00uur

Het debat rond gewasbeschermingsmiddelen is op veel plekken en aan veel overlegtafels gepolariseerd. Brussel is daarop geen uitzondering. Maar over één ding lijken de neuzen wel dezelfde kant op te staan: groene middelen moeten sneller beschikbaar komen. Tegelijkertijd schuilt in onenigheid over de weg daarnaartoe het risico dat die ambitie niet wordt waargemaakt.

%27De+neuzen+dezelfde+kant+op+voor+duurzame+gewasbescherming%27

Een eerdere poging om Europese wetgeving over gewasbeschermingsmiddelen aan te passen, strandde enkele jaren geleden in het Europees Parlement. Misschien herinnert u het zich nog: binnen de Green Deal lag een voorstel om een halvering van het middelengebruik wettelijk vast te leggen. Het voorstel werd weggestemd en nieuwe wetgeving bleef uit. Maar daarmee bleven ook stappen uit om alternatieven sneller beschikbaar te maken. Niemand won: stilstand is achteruitgang.

Het nieuwe Europees Parlement koos daarom een andere insteek: beginnen met waar we het wel over eens zijn. Een grote meerderheid (590 van de 650 stemmen) uit het hele politieke spectrum sprak zich uit voor snellere toelating van groene gewasbeschermingsmiddelen. Zo'n brede consensus is zeldzaam in Brussel. Afgelopen december kwam de Europese Commissie dan ook met een voorstel om hieraan tegemoet te komen.

Dat voorstel richt zich op een snellere toelating van zogeheten biocontrol-middelen, ofwel middelen van natuurlijke oorsprong. Om deze sneller beschikbaar te maken, krijgen ze voorrang in de toelating. Tegelijkertijd wordt op basis van tientallen jaren ervaring de beoordeling van chemische middelen slimmer ingericht, met als randvoorwaarde dat dit niet ten koste gaat van de bescherming van mens, dier en milieu.

Laten we het gezamenlijke doel voor ogen houden: nieuwe alternatieven sneller beschikbaar maken

Bart Millenaar, lobbyist voor LTO Nederland bij de Europese instellingen in Brussel

Toch riep het pakket ook kritiek op, onder meer vanwege zorgen over het vermeende wegvallen van periodieke herbeoordelingen. Die zorg is begrijpelijk, maar klopt niet met de inhoud van het voorstel. Herbeoordeling verdwijnt niet, maar wordt risicogebaseerd ingericht: sneller ingrijpen waar nieuwe risico's ontstaan of bekend worden en geen onnodige herbeoordelingen waar die ontbreken.

Het voorstel is daarmee geen afzwakking, maar een noodzakelijke modernisering van een vastgelopen systeem. Wie verduurzaming van gewasbescherming serieus neemt, moet ook durven kijken hoe toelatingsprocedures slimmer kunnen. Ook voor chemische middelen. Laten we het gezamenlijke doel voor ogen houden: nieuwe alternatieven sneller beschikbaar maken. Anders komen we niet tot oplossingen die werken in de praktijk. En daar zijn natuur, gezondheid en teler niet bij gebaat.