NAK scherpt pootgoedkeuring aan vanwege dreiging stolbur

In Nederland zijn afgelopen zomer de eerste fytoplasmabesmettingen vastgesteld in pootgoed, maar Candidatus Phytoplasma solani, een 'regulated non-quarantine pest' (RNQP), is nog niet geconstateerd. Dit is de gewasziekte die stolbur veroorzaakt. Toch heeft NAK vanwege de ziektedruk in onder meer Duitsland en de eerste fytoplasmabesmettingen besloten om maatregelen te implementeren.

Voor een RNQP-organisme geldt volgens Europese wetgeving een tolerantie van nul procent. Dit betekent dat het organisme en de symptomen niet aanwezig mogen zijn in een partij. In de Europese verordening over plantgezondheid wordt voorgeschreven welke maatregelen wettelijk moeten worden getroffen om de afwezigheid van Candidatus Phytoplasma solani te bevestigen.

In het webinar benadrukt Scholtens dat stolbur de afgelopen jaren in Europa sterk is opgekomen en dat het cruciaal is om vroegtijdig de juiste beslissingen te nemen. Dat betekent tijdig de juiste maatregelen treffen om risico's te beperken. Hij pleit voor een sectorbrede aanpak, waarbij telers, ketenpartijen en toezichthouders gezamenlijk optrekken.

'De situatie in landen als Duitsland, Oostenrijk, Italië en Frankrijk laat zien hoe ernstig de gevolgen kunnen zijn. Ik wil geen angst zaaien, maar we moeten wel een vinger aan de pols houden', verklaart de voorzitter van de adviesraad. Vicevoorzitter Willem Smits vult aan: 'Stolbur kan ingrijpende gevolgen hebben voor de sector. We willen graag tijdig en actief beleid ontwikkelen, nog voordat Nederland daadwerkelijk met de gewasziekte te maken krijgt.'

Planten met symptomen verplicht verwijderen

Het eerste onderdeel van het Europese maatregelenpakket is de verplichting om de planten met symptomen van Candidatus Phytoplasma solani met selecteren te verwijderen, inclusief de knollen. Tweede onderdeel is dat er een verplichte toets na de oogst wordt uitgevoerd aan knollen waarin planten met symptomen van het betreffende fytoplasma zijn geconstateerd. Wanneer het fytoplasma in de pootgoedpartij aanwezig is, keurt NAK de volledige partij af.

Naast de wettelijke maatregelen worden in het Nederlandse keuringssysteem nationale strengere regels en normen opgenomen om de verspreiding van het betreffende fytoplasma te voorkomen of vertragen. Constateert NAK tijdens de veldkeuring een plant met fytoplasma-achtige symptomen, dan stuurt de keuringsdienst deze in voor PCR-diagnostiek. Bij een positieve uitslag op fytoplasma volgt voor de betreffende pootgoedpartij verplicht officieel knollenonderzoek na de oogst; de veldkeuring loopt regulier door en het perceel behoudt zijn klasse.

Is de test negatief, dan blijft het perceel zonder aanvullende maatregelen in het normale keuringsregime. Telers zijn verplicht aangetaste planten inclusief knollen te verwijderen, waarbij intensieve selectie helpt om de ziektedruk te verlagen.

Na de oogst wordt door NAK bij partijen met een positieve constatering een representatief monster onderzocht op de afwezigheid van Candidatus Phytoplasma solani. Wanneer dit fytoplasma wordt aangetoond, dan volgt afkeuring. Bij andere fytoplasma's mag de partij worden verhandeld. Tot slot is in de partijkeuring een fytoplasmanorm ingevoerd: rubberachtige knollen mogen slechts sporadisch voorkomen: maximaal één knol per 250 kilo. Dit geldt voor alle pootgoedklassen.