Diversiteit voedselaanbodbedreigd door patentoorlog

De gewasveredeling dreigt in een nieuw tijdperk terecht te komen als het Europees Octrooibureau dit voorjaar besluit om de weg vrij te maken voor massale toekenning van octrooien op klassiek veredelde groenten en fruit.
Zembla berichtte deze week over de dreigende strijd onder zaadveredelaars om het alleenrecht op planteigenschappen te verkrijgen. De grootste zaadbedrijven ter wereld hebben reeds 19 Europese patenten in bezit en er zijn nog eens 132 patenten in aanvraag.
Die ontwikkeling is onwenselijk. Vrije toegang tot plantmateriaal is essentieel voor kwekers om rassen te ontwikkelen die resistent zijn tegen nieuwe ziektes, bestand zijn tegen klimaatverandering en voldoen aan wensen van de burger.
Het kwekersrecht beschermt innovatieve veredelaars door de verkoop of vermeerdering van een nieuw ras door andere kwekers zonder licentie te verbieden. De veredelaar krijgt voor een bepaalde periode exclusiviteit en kan zo de vinding ten gelde maken.
Tegelijkertijd biedt het kwekersrecht concurrerende kwekers de ruimte om op basis van dit nieuwe ras andere, nieuwe kruisingen tot stand te brengen. Een prima zaak die innovatieve veredelaars beloont en tevens verdere innovatie niet in de weg staat.
Hoewel veredeling met biologisch materiaal is uitgezonderd van octrooiwetgeving, zorgt een maas in Europese wetten ervoor dat de eindproducten gepatenteerd worden. Hierdoor is de laatste jaren een octrooistrijd ontstaan.
Grote multinationals dreigen de veredelingsmarkt te domineren en maken kleine kwekers het werk onmogelijk. Het gros van de veredelaars vreest dat hierdoor de diversiteit in plantenrassen vermindert en dat dit de voedselzekerheid bedreigt. Zij pleiten terecht voor inperking van de octrooiwetgeving.